| |
 |
‘TEA (2002) en Marco Polo (1995) leveren sterk vergelijkbare ervaringen op. Ook in Marco Polo ziet het bühnebeeld van Jean Kalman er weer schitterend uit, met fraaie sprookjesachtige kostuums, ontworpen door Angelo Figus. Opnieuw trakteert de componist zijn toehoorders op muziek die stilistisch alle kanten opschiet, en opnieuw is aan het ‘drama’ geen touw vast te knopen […] Het Nederlands Kamerorkest speelde onder leiding van de componist voortreffelijk en Cappella Amsterdam en de cast, met Charles Workman als Polo, Sarah Castle als Marco, Stephen Richardson als Kublai Khan, Nancy Allen Lundy als Water en Tania Kross als onder meer Sheherazade en Mahler, zongen op een hoog niveau.’
Erik Voermans, Het Parool (8 november 2008)
Polo singt mit Marco ein Duett
‘”Ben jij een Marco Polo?”, fragt das neueste Projekt der Nederlandse Opera die Bewohner der Stadt. Keiner, der diese Frage bislang mit Nein beantwortet hätte. Dagegen haben schon einige hundert Amsterdamer Schulkinder im Fremden das Eigene entdeckt und sich marcopolomäßig Musik der diversen Seidenstraßenkulturen einverleibt, wie am Freitagabend zu besichtigen war in dem opernsamtrot innenausgestatteten Kino-Bus, der vor dem Haupteingang von Het Muziektheater parkt. […] das Ich und das Es und die Natur treten auf, Vergangenes kreuzt sich mit Künftigem, Raum wird zu Zeit, Gustav Mahler beschwert sich beim Kublai Khan, Dante beschwatzt Shakespeare, Geigen und Harfen treffen auf Pipa, Sitar und Tabla. Und: Es klingt herrlich! „Marco Polo“ [ist] eine Überwältigung, so drall und komplex, dass man sich ein doppeltes Paar Ohren wünscht, um alles fassen zu können, und, in dieser pompösen Amsterdamer Märcheninszenierung von Pierre Audi, wohl auch noch ein paar zusätzliche Augen gebrauchen könnte. Wie Schneewittchen unter den sieben Zwergen erstrahlt die Natur (das Wasser: Sopranistin Nancy Allen Lundy) zwischen den Kapuzen-Kriechtieren des Chores, die sich in Steine oder Krieger verwandeln. Wie das Rumpelstilzchen stampft, kullert und kreischt der famose Erzähler Rustichello (Zhang Jun) über Berg und Tal. Und als Polo (das Es: Charles Workman) sich mit Marco (das Ich: Sarah Castle) zum Duett aufschwingt, wird ganz große Oper daraus.’
Eleonore Büning (Frankfurter Allgemeine Sonntagszeitung, 9 november 2008)
Hersenspinsel blijkt geniale opera
‘Halteplaatsen in deze opera zijn de ‘piazza’ waarvandaan Marco Polo vertrekt, en dan – onder meer – een Zee, een Bazaar en een Woestijn. […] In tussenliggende sessies klinken vertellingen, voorgelezen door ‘Rustichello’. Dat is de Italiaan – hier een Pekingoperazanger met kunstig overslaande stem – die Marco Polo’s verhalen ooit optekende. Ook dat is behapbaar, al hebben Tan en librettist Paul Griffiths er lagen doorheen gesneden waarin Polo, Dante of Hulleldepup gewoon weer een zegje doen. Maar waar het om gaat: ze doen dat in een soms geniaal gevonden, onnavolgbaar Tanduniaanse recitatiefstijl. Van simpele melodische kernen, uitwaaierend in complexe stem-glissandi. […] In Tan Duns muziek […] klinkt het westerse orkest Aziatisch, en echoot Europa in Aziatische instrumenten. […] Zoals Tan de modernist Cage op zijn weg vond, zo blijkt de geest van dorpstovenarij samen te vallen met de zin voor mythologie van Audi. In dat bestek kan alles, zoals getreiter van Tibetaanse monniken door een soort Gibichungen met speren (uit Audi’s Wagner-Ring). Maar ook een bries doet mee, waaiend door een reuzendoek. Dante schrijdt voort met Jezus-aureool. Rustichello maakt salto’s uit stand. Gouden doeken vallen als dode zielen uit de hemel. Onvergetelijk: Tania Kross (Mahler) zingt Mahler als met zilveren hoed. Zoals Shakespeare hier opmerkt, vrij naar zijn eigen The Tempest: ‘Wij zijn van dezelfde stof als waaruit dromen bestaan.’
Roland de Beer, De Volkskrant (10 november 2008)
Aanstekelijke globalisering in ‘Marco Polo’ van Tan en Audi
‘De Nederlandse Opera presenteerde vrijdagavond Tan Duns ‘Marco Polo’ (1996) in een veelkleurige en uitbundige enscenering van Pierre Audi. Audi hield zich al eens eerder met Marco Polo bezig, toen hij het veelbejubelde ‘Rêves d’un Marco Polo’ van Claude Vivier maakte. Werelden van verschil en toch riep Audi met eenzelfde team als destijds – kostuumontwerper Angelo Figus en Jean Kalman voor licht en decor – prachtige herinneringen aan die Vivier op. […] Zelden maakte Audi een zó visueel-drukke enscenering als voor deze ‘Marco Polo’. Het is magnifiek theater, al lijkt de omgeving soms verdacht veel op een episode uit ‘Star Trek’ en heeft het geschilderde Himalaya-massief een hoog Bob Ross-gehalte. Het past allemaal wonderwel bij de aanstekelijke naïviteit van Tans muziek die een hoge authenticiteitswaarde krijgt doordat hij zelf als dirigent optrad. […] En hoewel Audi de exotische pipa, sitar, tabla en Tibetaanse hoorns rechts op het toneel isoleert, klinkt het fenomenale Nederlands Kamerorkest in de bak soms nog chineser dan in deze wonderlijke instrumenten. De in stem en lijf enorm lenige Zhang Jun, opgeleid in de traditie van de Peking Opera, klinkt soms meer westers dan zijn uitstekende ‘belcanto’-collega’s Charles Workman (Polo), Sarah Castle (Marco), Tania Kross (onder anderen Mahler) en Nancy Allen Lundy (Water). […] Tan zoekt en overschrijdt met geniaal gemak de grenzen en is daardoor in sommige kringen inmiddels behoorlijk suspect. Maar niets kan afdoen aan de geweldige ensemble-voorstelling die hier ontstaan is. Een geconcentreerd publiek luisterde en keek soms ademloos naar deze wonderlijke wereld en begreep dat globalisering niet altijd iets negatiefs hoeft te betekenen.’
Peter van der Lint, Trouw (10 november 2008)
Mengelmoes in luxeverpakking
‘Het veeltalige libretto van Paul Griffiths blinkt uit in postmoderne en quasi-oosterse hocus pocus, zodat er geen touw aan vast te knopen valt. Daarnaast is het een muzikale reis waarin twee opera’s elkaar ontmoeten: een oosters en een westers georiënteerde. […] In visueel opzicht komen de bezoekers niets tekort. Als aan het begin figuranten en koorleden in tijdloze kostuums van Angelo Figus op een oosterse rotsformatie worden gedrapeerd, is dat pas de eerste bladzijde van een prachtig prentenboek. Peking verandert als bij toverslag in Venetië en zo krijgt elke etappe van de reis een visueel pendant. De suggestieve fantasie van Jean Kalman (decor en licht) gaat hand in hand met de even sobere als uitgekiende regie van Audi. Toch werkt de hyperesthetische enscenering ook enigszins verstikkend, alsof de muziek gesmoord wordt in de luxueuze verpakking. […] Alle lof overigens voor de muzikale realisatie onder leiding van Tan Dun zelf, die het Nederlands Kamerorkest, Cappella Amsterdam en de solisten tot een weldadige eenheid smeedt. Onder de zangers overtuigt Sarah Castle (Marco) meer dan Charles Workman (Polo). Tania Kross schakelt in verschillende rollen schijnbaar moeiteloos over van oosterse stembuigingen naar Mahler […] en Zhang Jun uit Shanghai combineert behendig Chinese zang met spaarzame staaltjes van spectaculaire acrobatiek.’
Eddie Vetter, De Telegraaf (10 november 2008)
Opera ‘Marco Polo’ vooral een plaatje
‘Zonder muzikaal echt het hart te raken, blijft ’Marco Polo’ steken in een hoogst boeiend experiment. De karakters zijn te abstract om de Westerse kijker in deze twee uur durende reis te kunnen meeslepen. Dankzij de wederom geniaal uitpakkende regie van Pierre Audi, met sprookjesachtige, haast filmische fantasie prikkelende beelden, kan deze voorstelling toch een belevenis zijn. Ook de uitvoering verdient hulde. Het is een genot om te zien hoe Tan Dun als dirigent volkomen beheerst, het orkest en de zangers tot zijn wonderijke even exotische als westerse partituur ’verleidt’. Hoe vreemd de Chinese muzikale klanken voor beproefde zangers, onder wie de Nederlandse alt Tania Kross, ook moet zijn. Ze brengen zijn muzikale ontdekkingsreis tot leven die zo’n beetje de klankwereld van de Zijderoute omvat. Zowel het Nederlands Kamerorkest als de bespelers van pipa, de sitar en tabla voelen zich naast elkaar volkomen op hun plaats. Niet voor niets kreeg het koor Capella Amsterdam al eerder voor de cd-opname van deze muziek een Edison.’
Hans Visser, Noordhollands Dagblad (10 november 2008)
Een panorama van sprookjesachtige beelden
‘Marco Polo bevat zanglijnen van imponerende virtuositeit en schoonheid, met dank aan de Italiaanse én de Peking Opera. Er klinken Indiase tabla’s en een Chinese pipa, boventoonzang (Himalaya) en Amerikaans vette koperblazers. […] Het resultaat is een postmoderne lappendeken die overkomt als een instructieve tour door een muzikaal Wereldmuseum. […] Regisseur Pierre Audi rijgt met Marco Polo een mythische reis aan zijn keten thematisch verwante producties, met St. François d’Assise (óók een spirituele reis) als recentste voorbeeld. Marco Polo bevat talloze prachttableaus; sereen in de personenregie, uitbundig in de aankleding. Wat dat betreft bood de indeling in locaties als Bazaar, Zee, Piazza en Himalaya Audi en decor- en lichtontwerper Jean Kalman een mère a boire aan visuele mogelijkheden, die alle ook ten volle worden benut. […] De tweekoppige titelrol Marco/Polo is ook meer symbool dan personage, ondanks de imponerende vocale prestaties van Sarah Castle en Charles Workman. Ook Tania Kross in een reeks rolletjes en Zhang Jun als de acrobatische verteller Rustichello leveren topprestaties. Op de vurigheid en de inzet van de hele cast, het uitmuntende Cappella Amsterdam en het Nederlands Kamerorkest onder Tans eigen leiding valt evenmin iets af te dingen – integendeel. Iedereen heeft zijn gloeiende best gedaan. Maar Marco Polo wordt er geen geslaagde opera van.’
Mischa Spel, NRC Handelsblad (10 november 2008)
De onnavolgbare Marco zwerft door
’Het verhaal van Marco Polo luidt in het kort: de man die vanuit Italië naar China reisde en levend terugkeerde om verslag te doen. De Chinese componist Tan Dun deed het eeuwen later omgekeerd en belandde in het New York van de jaren tachtig. Qua timing perfect: zijn crossovercomposities werden door het westerse klassieke establishment met open armen ontvangen. China was en is hot. Regisseur Pierre Audi van De Nederlandse Opera en de decor- en kostuumontwerpers hebben alles uit de kast gehaald om er een visueel spektakel van te maken.’
Dirk Koppes, De Pers (13 november 2008)
‘De Nederlandse Opera en regisseur Pierre Audi hebben kosten noch moeite gespaard. De decors zijn prachtig. Huiveringwekkend de golven, het dobberende vlot, de hellepoort die uit de grond oprijst. Cappella Amsterdam, het orkest en tal van solisten musiceren op het scherp van de snede. De glimlachende componist dirigeert ondertussen met schijnprecisie en dito gezag en valt herhaaldelijk door de mand.’
Jurjen Vis, Het Financieele Dagblad (14 november 2008)
‘Hand aufs Herz, welchem Komponisten gelingt es im Zeitalter der “Ur-Dernieren” […] ein repertoiretaugliches Stück zu schreiben? Tan Dun hat es geschafft. […] Das Stück über den weltreisenden Venezianer wirkt auch nach zwei Jahrzehnten noch. Das lehrt der laute Applaus, den Werk und Komponist in Amsterdam erhalten. […] Marco und Polo (Charles Workman) sind überdies zwei Figuren, die erst zuletzt gemeinsam singen. Spätestens zu diesem Zeitpunkt hat man dann zwischen der üppig timbrierten, weichen und ausdrucksstarken Sopranstimme von Sarah Castle (Marco) und der spitzer klingenden, allerdings auch allerhöchste Spitzentöne mit behender Koloraturgewandtheit erklimmenden Nancy Allen Lundy differenziert. […] Alle träumen vor sich hin, manche - etwa Stephen Bryant (Dante) und Stephen Richardson (Kublai Khan) tun es in den tiefsten Registern. Wobei Bryant auch die Kunst des Obertongesangs beherrscht. Da schwirrt und zwitschert es dann wie im Niederländischen Kammerorchester, dem der dirigierende Komponist, engagiert und in den stark rhythmiserten Passagen virtuos, Klänge unterschiedlichster Machart entlockt […] Das akustische Multikulti-Design ist von von bezwingender Zufälligkeit. Und dort, wo Tania Kross plötzlich ein Fragment aus Mahlers "Lied von der Erde" anstimmt, feiern die Anverwandlungen musikalischer Asiatika durch westliche Kunstwelten vom Anfang und Ende des 20. Jahrhunderts fröhliche Hochzeit. Dass der virtuose Zhang Youn als Darsteller des Rustichello den lautesten Applaus bekommt, ist gerecht, denn er demonstriert nicht nur Stimmakrobatik in allen erreichbaren Registern, sondern turnt auch in olympiareifer Geschwindigkeit. Auch das ein Zeichen unserer Zeit: Rückständen der Hochkultur gehen ihre Verbindung mit dem Zirkus ein. Die Wirkung ist verblüffend.’
Wilhelm Sinkovicz, DiePresse.com (17 november 2008)
‘Lo stile personale a cui Tan Dun è pervenuto è ben lontano dallo stile classico viennese ed è il distillato di una sapiente integrazione di stilemi e linguaggi assai diversi ed eterogenei che ben si adattano al proteiforme libretto di questa opera, allestita con trionfale successo di pubblico dalla Nederlandse Opera. L’allestimento di questa opera è stato lo spunto per tutta una serie di inziative dedicate alla figura del viaggiatore veneziano in una sorta di festival dal titolo Marco Polo in Amsterdam che ha visto coinvolte istituzioni musicali, scolastiche e cittadine con lo scopo di avvicinare ancor di più la città all’opera […] vista come barometro dello spirito del nostro tempo. […] Perfettamente integrato con la musica lo spettacolo firmato da Pierre Audi, il quale molto chiede e moltissimo ottiene dalla gestualità dei personaggi, del coro e dei figuranti. Una regia di impianto classico, valorizzata dalle scene ricche, ed eleganti Jean Kalman e Elsa Ejchenrand.’
Edoardo Saccenti, OperaClick.com (20 november 2008)
‘Tan Dun’s Marco Polo was, for me, a multi-dimensional experience which went beyond my expectations and indeed overwhelmed my senses, if not, cooked my brains. Here was an opera of our generation: a fusion of elements across time and space, a true testimony to the way our worlds have become intertwined in the globalisation process. In some ways, it reminds me of our parallel existence in several worlds: the real physical world of face to face, the dream world when we sleep or fantasize, and the clean and efficient world of cyberspace where you can find anything or anyone at the touch of a button. At the end of the day, I wonder to myself whether we are dreaming or living. "Ren sheng ru meng." Life is like a dream. Which is the real world of Marco Polo? The man, the legend, or the opera?’
Anne Ku, Bonjournal.com (21 november 2008)
‘Im November 2008 zeigte das Opernhaus von Amsterdam Tan Duns Meisterwerk “Marco Polo” [...] in einer Inszenierung von Pierre Audi. Der Regisseur wurde dabei bestens unterstützt von Jean Kalman, der mit seinem Bühnenbild und seiner Lichtregie für chinesische Atmosphäre sorgte, und von Angelo Figus, der mit farbenprächtigen, opulenten Kostümen das nötige Ambiente beisteuerte. [...] Von der Musikwissenschaft wird Tan Dun als der erste Komponist angesehen, dem es gelungen ist, die Idee einer Weltmusik für die Gattung Oper umgesetzt zu haben. Da er das Nederlands Kamerorkest selbst dirigierte, darf wohl von einer musikalisch authentischen Aufführung gesprochen werden, die vom Publikum mit großem Beifall aufgenommen wurde.’
Udo Pacolt, Der neue Merker (december 2008)
Kinderweihnachtsmärchen
‘Sein Tonsetzerisches Handwerk beherrscht Tan Dun, der das Nederlands Kamerorkest und die Capella Amsterdam selbst leitet, perfekt. […] Und alle Protagonisten singen vortrefflicht (nicht nur die tibetanischen Obertonsänger), was kein Wunder ist bei dieser sängerfreundlich komponierten Partitur. Anders als beim abstrakten Wüstenszenario der Münchner Uraufführung von 1996 hat Pierre Audi in Amsterdam seine Regie auf die äußere, malerische “physische” Handlung fokussiert. Der Sturm auf dem Meer wird mit viel Tuch und raffiniertem Licht ebenso suggestive abgebildet wie die Silhouette des aus dem Bühnenboden wachsenden Bergmassivs. Wie Schneewittchen unter den sieben Zwergen erstrahlt die Natur alias Wasser (die famos bewegliche Sopranistin Nancy Allen Lundy) zwischen den Kapuzenkreichtieren des Chores, die sich in amorphe Steinhaufen verwandeln oder in Kung-Fu-Kämpfer. Wie Rumpelstilzchen stampft, kullert und kreischt der Erzähler Rustichello (hochakrobatisch: Zhang Jun) über Berg und Tal. Enorme Stoffmassen wurden verarbeitet, um den Kublai Khan und seinen Hofstaat ins Sagenhafte zu heben. Und wie sich Marco und Polo aus ihren blumenförmig bunten Filzhüllen regelrecht “entfalten”, das hat schon was von einem schönen Kinderweihnachtsmärchen.’
Eleonore Büning, Opernwelt (januari 2009)
‘Wie aktuell, spannend, ja faszinierend dieses unkonventionelle Operndebüt des 1957 geborenen und seit mehr als zwanzig Jahren in New York lebenden Komponisten immer noch ist, zeigte Pierre Audi mit seiner fantasievollen Neuinszenierung an der Niederländischen Oper in Amsterdam. Jean Kalman schuf das Bühnenbild, Angelo Figus die farbenkräftigen Kostüme dieser vom Komponisten selbst am Pult des Nederlands Kammerorkest geleiteten Premiere. Wie so oft in den Inszenierungen von Pierre Audi steht eine opulente, breit angelegte, aber stringente Symbolsprache im Mittelpunkt. Die fesselnde Personenregie und das organische Bühnenbild atmen aus dem Sog der Musik heraus, schildern in märchenhaften Bildern die Reise des agierenden „Marco“ und des parallel dazu reflektierenden „Polo“ aus dem Abendland zur chinesischen Mauer. [...] Auf großartige Art und Weise lässt der libanesische Regisseur in dunkle Umhänge gehüllte und mit Kapuzen verdeckte Pilger zu Stein und zu einem festen Bestandteil seines Bühnesbildes werden, regnen prächtige goldene Schleier auf die Bühne, um die poetisch schimmernde Wüste des Morgenlandes zu zeichnen, prallen abstrakte Symbole auf die wirksam realistischen Konturen des Himalaya-Gebirges und begleiten die historischen Schatten von Dante, Shakespeare, des Mongolenfürsten Kublak Khan und von Li Po, jenem chinesischen Dichter, dessen Lyrik Gustav Mahler in seinem „Lied von der Erde“ vertonte, den suchenden Protagonisten. Großartig ist es Tan Dun im Orchestergraben gelungen, seine Musik in grellen, bunten und vielfältigen Farben sowie mit charismatischen Schattierungen zu gestalten. Brillant interpretierte Zhang Jun die virtuose, in der Akrobatik des Yin-Yang-Gesangs angelegten Partie des Rustichello. Einen intensiveren Darsteller als den amerikanischen Tenor Charles Workman kann man sich in der Titelrolle des Polo nicht vorstellen, so charaktervoll und baritonal geschmeidig gelang ihm die Interpretation. Als Gegenpart „Marco“ bewegte Sarah Castle mit wundervoll schimmerndem Mezzosopran. [...] Stehende Ovationen für die wirkungsvolle Neuinszenierung eines der beeindruckendsten Meilensteine des zeitgenössischen Musiktheaters.’
Marc Fiedler, Das Opernglas (januari 2009)
|
|
|
|
|
|
|
